Φωτ. Uniformnews.gr AI graphics creation.
Στη δίνη της κλιμακούμενης γεωπολιτικής σύγκρουσης στην Ευρώπη, ένα νομικό «απολίθωμα» από την εποχή του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου έρχεται ξανά στην επιφάνεια, απειλώντας να δημιουργήσει επικίνδυνα δεδικασμένα.
Ο γερμανός πρώην διπλωμάτης του ΟΗΕ και ευρωβουλευτής Michael von der Schulenburg ανακινεί ένα νομικό θέμα που αφορά τις λεγόμενες «ρήτρες εχθρικού κράτους» (enemy state clauses) στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.
Το υπόβαθρο των Άρθρων 53, 77 και 107
Τα συγκεκριμένα άρθρα συντάχθηκαν το 1945 ως μεταβατικές διατάξεις κατά τη λήξη του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Επιτρέπουν στις νικήτριες συμμαχικές δυνάμεις να λαμβάνουν στρατιωτικά μέτρα κατά κρατών που υπήρξαν εχθροί τους στον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο (όπως η Γερμανία και η Ιαπωνία) χωρίς την προηγούμενη έγκριση του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, εφόσον κριθεί ότι ελλοχεύει κίνδυνος αναβίωσης επιθετικής πολιτικής.
Η επιχειρηματολογία του Schulenburg
Ο Schulenburg επισημαίνει ότι, παρά την επικρατούσα άποψη πως οι ρήτρες αυτές είναι παρωχημένες, δεν έχουν αφαιρεθεί ποτέ τυπικά από το κείμενο του Χάρτη:
- Νομικό κενό: Παρότι η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ το 1995 αναγνώρισε τις ρήτρες ως παρωχημένες (obsolete), οι αποφάσεις της Γενικής Συνέλευσης δεν είναι νομικά δεσμευτικές, ούτε υπήρξε τροποποίηση του Χάρτη (η οποία απαιτεί επικύρωση από τα μέλη).
- Η Συνθήκη 2+4 (1990): Η γερμανική κυβέρνηση θεωρεί ότι η επανένωση της Γερμανίας και η Συνθήκη Τελικού Διακανονισμού ακύρωσαν αυτό το καθεστώς. Ωστόσο, η εν λόγω συνθήκη δεν μπορεί να τροποποιήσει μονομερώς τον Χάρτη του ΟΗΕ.
- Η εμπλοκή στην Ουκρανία: Ο diplomat υποστηρίζει ότι η σημερινή εκτεταμένη στρατιωτική στήριξη της Γερμανίας προς την Ουκρανία (π.χ. παραγωγή και προμήθεια όπλων/drones) ενδέχεται να χρησιμοποιηθεί ως πρόσχημα. Σύμφωνα με την ανάλυσή του, η Ρωσία —ως διάδοχος κράτος της Σοβιετικής Ένωσης (μιας εκ των νικητριών δυνάμεων του 1945)— θα μπορούσε θεωρητικά να επικαλεστεί τις ρήτρες αυτές για να δικαιολογήσει πλήγματα κατά γερμανικών αμυντικών βιομηχανιών, υποστηρίζοντας ότι εμποδίζει την αναβίωση γερμανικής επιθετικότητας.
Η αντίθετη/επίσημη πλευρά
Οι περισσότεροι διεθνολόγοι, καθώς και το γερμανικό Υπουργείο Εξωτερικών, απορρίπτουν αυτή την ερμηνεία:
- Θεωρούν τις ρήτρες νομικά ανενεργές (in desuetude), δεδομένου ότι η Γερμανία είναι πλήρες, ισότιμο μέλος του ΟΗΕ από το 1973.
- Οποιαδήποτε χρήση βίας κατά της Γερμανίας θα παραβίαζε τη θεμελιώδη αρχή του Άρθρου 2(4) του Χάρτη του ΟΗΕ για την απαγόρευση της χρήσης βίας, καθώς και την αρχή της κυρίαρχης ισότητας των κρατών.
Παρά ταύτα, η παρέμβαση του Schulenburg αναδεικνύει πώς παλαιά νομικά απολιθώματα της μεταπολεμικής τάξης πραγμάτων μπορούν να επανέλθουν στο προσκήνιο ως εργαλεία πολιτικής και στρατιωτικής πίεσης εν μέσω γεωπολιτικών κρίσεων.
.
