Η Πόλις Εάλω
Σαν σήμερα, πριν από 571 χρόνια, η Κωνσταντινούπολη, η ένδοξη πρωτεύουσα της Βυζαντινής Αυτοκρατορίας, έπεσε στα χέρια των Οθωμανών. Η ημερομηνία 29 Μαΐου 1453 σηματοδοτεί ένα κομβικό σημείο στην παγκόσμια ιστορία, την πτώση μιας αυτοκρατορίας που άντεξε για πάνω από χίλια χρόνια.
Η πολιορκία της Κωνσταντινούπολης ξεκίνησε στις 6 Απριλίου 1453, με τον 21χρονο σουλτάνο Μωάμεθ Β’ να ηγείται ενός τεράστιου οθωμανικού στρατού. Οι Βυζαντινοί, με επικεφαλής τον αυτοκράτορα Κωνσταντίνο ΙΑ’ Παλαιολόγο, αντιστάθηκαν σθεναρά, αλλά οι δυνάμεις τους ήταν σαφώς υποδεέστερες.
29 Μαΐου 1453
«Το τὴν πόλιν σοι δοῦναι οὔτ᾽ ἐμὸν ἐστιν οὔτ᾽ ἄλλου τῶν κατοικούντων ἐν ταύτῃ· κοινῇ γὰρ γνώμῃ πάντες αὐτοπροαιρέτως ἀποθανοῦμεν καὶ οὐ φεισόμεθα τῆς ζωῆς ἡμῶν.Μετάφραση στη νεοελληνική:
«Το να σου παραδώσω την Πόλη δεν είναι ούτε δικό μου δικαίωμα ούτε κανενός από τους κατοίκους της· γιατί όλοι με κοινή απόφαση προτιμούμε να πεθάνουμε αυτοβούλως και δεν θα λυπηθούμε τη ζωή μας.»Κωνσταντίνος ΙΑ΄ Δραγάσης Παλαιολόγος. προς Μωάμεθ Β´.
Το Βυζάντιο ήταν ήδη εξασθενημένο και διαιρεμένο τους τελευταίους δύο αιώνες, σκιά της παλιάς Αυτοκρατορίας. Η Άλωση του 1204 από τους Σταυροφόρους και αργότερα, μετά την επανάκτησή της το 1261, οι πολιτικές και θρησκευτικές έριδες, η αδυναμία βοήθειας από τη Δύση, η άσχημη οικονομική κατάσταση και η φυγή ανθρώπινου δυναμικού, οδήγησαν στη σταδιακή εξασθένηση και συρρίκνωση. Η κατάληψη της Καλλίπολης το 1354 από τους Οθωμανούς, η οποία έφερε ορδές φανατικών μουσουλμάνων πολεμιστών στην Ευρώπη, σταδιακά κύκλωσε εδαφικά το Βυζάντιο, το οποίο έγινε το 1373 φόρου υποτελές στον Οθωμανό σουλτάνο. Έτσι, η Άλωση ήλθε ως φυσικό αποτέλεσμα και της αδιάκοπης επέκτασης της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην ευρύτερη περιοχή.
Οι συγκρούσεις ήταν ιδιαίτερα άνισες υπέρ των Τούρκων, σε σημείο που να μνημονεύεται από τις πηγές το τετελεσμένο της έκβασης της πολιορκίας.
Ιδιαίτερη μνεία γίνεται και στον ηρωισμό των πολιορκημένων και ιδιαίτερα του Αυτοκράτορα.
Το γεγονός της πτώσης της «θεοφυλάκτου Πόλεως», άφησε βαθιά ίχνη στις πηγές της εποχής.
Απόρροια της Άλωσης ήταν η ανελέητη συνέχιση της εδαφικής προώθησης των Τούρκων στη Βόρεια Αφρική και στην Κεντρική Ευρώπη.
Κατά τα τέλη του 17ου αιώνα η Οθωμανική Αυτοκρατορία έφτασε στο απόγειό της, απειλώντας τη Βιέννη.
Πολλές φορές η Άλωση της Κωνσταντινούπολης χρησιμοποιείται από τους ιστορικούς ως γεγονός που σηματοδοτεί το τέλους του Μεσαίωνα και την έναρξη της Αναγέννησης και της Εποχής των Ανακαλύψεων.
Πολλοί μάλιστα εξ αυτών συμφωνούν στο ότι η μαζική μετακίνηση πολλών Ελλήνων από την Κωνσταντινούπολη στην Ιταλία λόγω της Άλωσης έπαιξε καθοριστικό ρόλο στη διαμόρφωση του περιεχομένου και της φιλοσοφίας που ακολούθησαν τα πρόσωπα της Αναγέννησης.
